Türkiye’de Askeri Harcamaların Yurt İçi Hasılaya Oranı ve Dünyaya Göre Değişim

Soğuk savaşın sonlanmasıyla birlikte küresel askeri harcamalar büyük ölçüde azaldı. 1990’lı yıllara kadar bu harcamalar bütün dünya hasılasının %4-6’sı arasında değişiyordu. 1990’dan sonra ise ülkelerin yaptığı askeri harcamaların yurt içi hasılalarına oranı %2,5’un altına geriledi.

Dünyadaki Askeri Harcamalar

Türkiye’nin savunma alanındaki bütçe stratejisi somut verilere dayanmadan, ulusal gurur ve propagandaya yönelik hedeflerle çok fazla tartışıldı. Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de askeri bütçe sert politizasyona ve kitle yönlendirmesine açık bir alan. Peki Türkiye’nin askeri harcamalarını mille gelirine oranladığımızda nasıl bir tablo ile karşılaşıyoruz?

Türkiye'nin Askeri Harcamaları

Türkiye’ninde askeri harcamalarının milli gelire olan oranı dünyadakine benzer bir trend de azalıyor ancak iki yöne de dirençli. Örneğin harcamalar hiç bir zaman dünya ortalamasında bir dönem olduğu gibi %6’yı aşmamış diğer taraftan 90’lardan sonraki düşüş trendinde ise azalma da aynı şiddette değil.

Burada veri setinin yıllara göre değişimini sağlıklı bir şekilde elde etmek için Türkiye’nin yıllık askeri harcamaları ile dünyadaki askeri harcamaların ortalaması arasındaki farkı bulmak gerekiyor. Aradaki farkı aldığımızda aşağıdaki gibi bir tablo ortaya çıkıyor.Türkiye Askeri Harcamalar Göreli Değişim

Savunma sanayi alanındaki yüksek ivme ve motivasyona rağmen bilinenin aksine Türkiye’nin askeri harcamalarının milli gelire oranı 2005-2017 yılları arasında sürekli azaldı. Sadece 2018 yılında dünya ortalamasının üzerinde bir harcama yapıldığı görülüyor.

Geliştirilen çarpıcı askeri projelere rağmen savunma harcamalarındaki bu göreli gerileme Türkiye’nin askeri endüstriyel kompleksinin ve teşvik sisteminin iyi yönetildiği ile açıklanabilir. Diğer taraftan dünya ortalaması istatistikleri çok küçük ülkeleri de ortalamaya aldığından yanıltıcı olabilir. Örneğin savaş veya iç savaş olan ve milli gelirin çok büyük bir oranının silaha yatırıldığı Eritre, Suriye, Libya vb. ülkeler veri kümesinin standart sapmasını büyük ölçüde arttıracaktır.

Bu sorun OECD İstatistiklerine bakarak ve Türkiye’nin, OECD ülkeleriyle arasındaki nispi değişime bakarak çözülebilir. OECD ülkelerinin aynı dönemde askeri harcamalarının milli gelire oranındaki değişim şu şekildedir.

OECD Ülkeleri askeri harcamaların milli gelire oranı

Grafikte görüldüğü üzere OECD ülkelerinin askeri harcamalarının milli gelire oranı, dünya ortalamasından çok farklı değil 1960-2018 yılları arasında yaşanan değişim neredeyse birebir paralel yine de emin olmak için OECD ülkeleri ile Türkiye’nin askeri harcamalarının milli gelire oranı arasındaki farkı bulmakta fayda var. Bu iki değişim birbiriyle kıyaslandığında aşağıdaki gibi bir tablo ortaya çıkıyor;

OECD ülkeleri ve Türkiye Savunma Harcamaları

Bu göreli değişim dağılımı da dünya ortalamasından çok farklı değil. OECD ülkeleri ile kıyaslandığında Türkiye’nin askeri harcamalarının milli gelire oranı 2005-2017 yılları arasında azalmış. Bu durumda ilk yargı halen geçerli. Askeri endüstriyel kompleks bir sebepten 10 yıl öncesine göre oldukça verimli. Ürünlerin yerelleştirildiği iddiaları da geçerli olmalı çünkü askeri üretim ve proje sayısı devam ederken hatta artarken harcamaların düşmesi savunma sanayi alanında ithalatın azaltılmasıyla açıklanabilir. 2018 yılındaki yükselişe rağmen Türkiye bu ivmeyi muhafaza edebilirse savunma sanayi alanında sadece teknoloji ile değil aynı zamanda maliyetlerle de küresel rekabet olanaklarına kavuşabilir.

İlgili Yazılar : https://savunma-sanayi.com/ulkelerin-askeri-guc-siralamasi-2020/

Kaynak : Dünya Bankası – https://data.worldbank.org/indicator/ms.mil.xpnd.gd.zs?most_recent_value_desc=true

About Author

Cevap Bırakın

%d blogcu bunu beğendi: